Behandelen van een PPD

Een PPD kan met succes worden behandeld, maar sommige behandelingen blijken beter te werken bij bepaalde vrouwen. Zo kan een geneesmiddel doeltreffend zijn en goed worden getolereerd door de ene moeder, maar niet door een andere. Voor sommige moeders kunnen hulpgroepen helpen bij het verwerken van de grote veranderingen in hun leven die nieuwe verwerkingstechnieken of sociale steun vereisen. Ook verschillende soorten van psychotherapie kunnen helpen. De keuze van de juiste behandeling is een individueel proces dat niet alleen afhankelijk is van de ernst van de depressie maar ook van de voorkeur van de vrouw zelf en die van haar arts.
Omdat de oorzaken van een PPD multifactorieel zijn is er ook een multidisciplinaire aanpak nodig. Bij de behandeling is het van belang dat er aandacht is voor alle factoren die mede een PPD veroorzaken, d.w.z. zowel de maatschappelijke, psychische als lichamelijke oorzaken.
Moeders, die lijden aan een PPD, hebben – voor alles – nood aan praktische hulp en emotionele, psychologische ondersteuning.

Hopeloos verdwaald in mijn eigen ik
ik kan niet roepen want ik stik
stik in mijn eigen wereld van gedachten
waarin ik steeds weer wegzink.
Wie hoort mijn gesmoorde roepen?
Wie pakt mijn hand?
Wie trekt mij weer op het droge land?
Wie wijst mij de weg
naar het pad dat leven heet?
Ik op mijn eiland
Jij aan de kant
Ik steek mijn hand uit
Jij trekt mij aan land.

Hendrikje

Algemeen

Om de ruimte en rust te krijgen die nodig is om het genezingsproces een kans te geven, kan gezinshulp nodig zijn. Zeker wanneer een vrouw angstig is en zich onveilig voelt alleen thuis met haar baby, is het nodig dat er iemand bij haar is. Alles wat een vrouw helpt om vanuit haar depressie in een ‘bewustwordingsproces’ te groeien is van belang. Voor iedere vrouw zal dit anders verlopen. De één bereikt dit door eindeloos te praten met een goede vriend(in) of partner, de ander heeft wekelijks gesprekken nodig met huisarts, maatschappelijk werk(st)er en/of therapeut. Een prima plek om je te kunnen uiten en met lotgenoten je leed te delen en samen op te krabbelen, is de zelfhulpgroep.

Het contact met de partner en directe familieleden en vrienden is zeer belangrijk in de behandeling van een PPD. Een PPD beïnvloedt niet alleen de moeder en haar kind, maar ook de omgeving van de moeder. Het contact zou een steunend contact moeten zijn, zonder verwijten. Het is dan ook belangrijk de partner, ouders en schoonouders in de behandeling te betrekken en hen te informeren over PPD. Hierdoor zijn ze in staat om gerichter met de moeder om te gaan en haar steun te bieden.

Voorop staat hierbij dat de wijze waarop de vrouw ‘ genezing ‘ zoekt er één is die zij zelf kan kiezen !

Psychotherapeutische behandeling

Het is belangrijk dat de moeder hulp zoekt bij iemand die vertrouwd is met de post-partum problematiek en psychotherapie. De moeder moet zich goed en begrepen kunnen voelen bij de hulpverlener zodat er een therapeutische relatie ontstaat waarin gewerkt kan worden rond haar depressie door middel van gesprekken op regelmatige tijdstippen. Het is van belang dat er een goede therapeutische relatie ontstaat met de hulpverleners zodat de moeder haar gevoelens, angsten en zorgen kan brengen naar de psychotherapeut.
Psychotherapie biedt de moeder met PPD de kans om de factoren te identificeren die bijdragen tot haar depressie en op een doeltreffende manier de oorzaken te verwerken die verband houden met psychologische aspecten, gedrag, interpersoonlijke relaties en omgeving. Sommige soorten psychotherapie blijken bijzonder succesvol.

Het algemene principe van behandeling is : men is depressief geworden doorat men in een negatieve spiraal zat, men komt uit de put als men geholpen kan worden weer in een positieve spiraal te komen.

Medische behandeling

Met een medische behandeling probeert men de duur van een depressie te verkorten, of beter gezegd, de depressie zolang die voortduurt, te onderdrukken. Meestal zijn behandelingen met bijvoorbeeld antidepressieve medicijnen niet genezend, maar verminderen ze een groot deel van de klachten.

Behalve rust, begrip en goede voeding zijn er ook mogelijkheden voor het medisch behandelen van PPD. Vitamine B6 en B12 worden vaak voorgeschreven en veel vrouwen zijn ermee gebaat.
Naast deze vitamine kan een hormonale behandeling uitkomst bieden. Soms worden mineralen voorgeschreven zoals zink, koper, magnesium of kalium.
Heel vaak krijgen vrouwen kalmeringsmiddelen voorgeschreven. Het is goed je te realiseren dat deze medicijnen je niet van je problemen afhelpen. Je ware gevoelens worden onderdrukt. Ze kunnen je even door een extra moeilijke periode heen helpen.
Slaapmiddelen kunnen (tijdelijk) helpen, het gebruik van plantaardige slaapmiddelen worden veelal aanbevolen. Borstvoeding kan je bij het gebruik van plantaardige slaapmiddelen gewoon blijven geven. Goed slapen is heel belangrijk!
Voor personen die dermate depressief zijn dat ze niet kunnen functioneren of zelfmoordneigingen hebben, kunnen antidepressiva letterlijk hun leven redden. Het is belangrijk dat de arts duidelijk uitleg geeft over de juiste dosis, mogelijke bijwerkingen en interacties met andere geneesmiddelen.
Antidepressiva kunnen het humeur, de nachtrust, de eetlust en de concentratie verbeteren. Maar bij sommige geneesmiddelen kan het tussen zes en acht weken duren voor de eerste tekenen van verbetering merkbaar worden. Eens de symptomen verdwenen zijn, moet men het geneesmiddel vaak nog maanden blijven nemen om te voorkomen dat de symptomen terugkeren. Er zijn verschillende soorten antidepressiva. Aangenomen wordt dat ze werken door de effecten van belangrijke hersenchemicaliën (neurotransmitters) in de zenuwcellen (neuronen) te wijzigen, die deze cellen gebruiken om met elkaar te communiceren.
Voor alle medicijnen geldt:
Alleen op voorschrift en in overleg en onder begeleiding van je arts.

Psychiatrische behandeling

Er zijn speciale eenheden die bedoeld zijn voor jonge moeders, die problemen hebben met ‘ontzwangeren’. Als de moeder de zorg voor zichzelf en/of het kind niet meer aankan, is een opname op een gespecialiseerde ziekenhuisafdeling noodzakelijk. Deze opname gebeurt echter het beste samen met het kindje op een afdeling waar ze met PPD depressie vertrouwd zijn zoals de "Moeder en Kind" afdeling te Zoersel. Het is belangrijk voor het kind dat het bij zijn moeder kan blijven zodat er een veilige hechting ontstaat. Voor de moeder is het belang van een opname samen met haar kind om te leren omgaan met haar kind en de gevoelens hier rond. Een opname is enerzijds nodig voor de veiligheid van het kind en anderzijds om de moeder een veilige omgeving ( ‘holding environment ‘) te bieden om zo te kunnen werken rond haar depressie.

Natuurgeneeswijzen

Naast de reguliere gezondheidszorg zijn er alternatieve geneeswijzen, waarmee door veel vrouwen positieve ervaringen zijn opgedaan; bijvoorbeeld reflexzonetherapie, haptonomische begeleiding, klassieke homeopathie, acupunctuur, osteopathie, Reiki... . Geen enkele behandelwijze is alleen zaligmakend. Van belang is dat ze de weg kiest die bij haar past.
De PPD is voor de natuurgeneeswijze een duidelijke indicatie, dat het lichaam (en de psyche) van de vrouw de veranderingen na de bevalling, miskraam of abortus niet heeft kunnen verwerken. De natuurgeneeswijzen zijn erop gericht met niet-lichaamsvreemde stoffen, blokkades en storingen in het lichaam op te heffen, waardoor het lichaam zelf weer in staat wordt gesteld de balans te hervinden.
Gesprekken zijn bij deze behandelwijze een geïntegreerd onderdeel.

Hoe kan de vrouw zichzelf helpen:

Eén van de kenmerken van een depressie is, dat je niet over de rand van de put kunt kijken. Hoewel het dus praktisch onmogelijk is vertrouwen te voelen, is het toch belangrijk te weten, dat je erop mag vertrouwen dat je beter wordt.
Wees ervan overtuigd dat alle mogelijke klachten, die je lichamelijk hebt, niet veroorzaakt worden door een fatale ziekte. Je zult merken dat je al die kleine en grote kwalen kwijt bent, zodra de depressie over is.
Ga zo vaak je kunt even rusten. Dat is erg belangrijk, want vermoeidheid verergert de depressie.
Als je erg gespannen bent, kan het goed zijn ontspanningsoefeningen te doen. Eventueel kan iemand die op rustige wijze inspreken op een cassettebandje.
Forceer jezelf niet en doe geen dingen die je nog niet aankunt of die je overstuur maken. Misschien denk je dat anderen altijd belangrijker zijn dan jij, want als vrouwen beginnen op te komen voor haar eigen verlangens, worden ze teruggefloten of als veeleisend bestempeld.
Als vrouw vind je het vaak logisch dat jij degene bent die zorgt voor alle huisgenoten. Je doet dit zo goed mogelijk. Maar hoe moeilijk lijkt het om eens net zo goed voor jezelf te zorgen ! Hoewel het je nooit geleerd is, is het noodzaak om dit wel te doen. Vaak reageert je omgeving verbaasd (verbijsterd!), wanneer ze zien dat ook jíj je eisen stelt.
Het zou fijn zijn wanneer het net zo normaal was, wanneer er voor vrouwen gezorgd werd, zoals vrouwen voor anderen zorgen!

Voorkomen van een PPD:

Gezien de narigheid die een PPD met zich mee kan brengen, is het belangrijk om deze zo mogelijk te voorkomen. Om te kunnen voorkomen dat een moeder een PPD krijgt, is het om te beginnen belangrijk dat ze erkent dat zoiets bestaat en dat haar dat ook kan overkomen. Soms lukt dat niet. Dan is het van belang om door vroege onderkenning van de kenmerken van PPD, deze zo snel mogelijk te gaan behandelen. Wanneer een PPD niet behandeld wordt, kan deze overgaan in een pre-menstrueel syndroom (PMS). Dat betekent dat de klachten cyclisch worden en maandelijks tussen ovulatie en menstruatie terugkeren. Overigens is het zo dat vrouwen zondermeer last kunnen hebben van PMS of hun ongesteldheid, zonder dat dit samenhangt met een PPD.
Wanneer we kijken naar de factoren, die een rol spelen bij het ontstaan van een PPD, dan bieden die ook mogelijkheden om haarzelf te beschermen ( rust , het verwerken van alle emoties, het vrouwenlichaam moet de kans moet krijgen zich te herstellen, gezonde voeding...)
Zoals een beroemd antroposoof opmerkte: "Het gat in je lichaam, dat ontstaat na de bevalling, moet zich vullen met rust, tranen en verwondering."
Pre- en postnatale counseling en opvoeding, het opsporen van risicopersonen in de zwangere populatie, het begeleiden van reeds gekende kwetsbare vrouwen vormen enkele belangrijke facetten van preventiebeleid, dat momenteel nog in de kinderschoenen staat.
Gezien onze jachtige moderne maatschappij klinkt één van de belangrijkste preventieve boodschappen als volgt : “ geef vrouwen de tijd en de ruimte om moeder te worden “.

Gezocht : de juiste behandeling ?

Iedere vrouw verwerkt een PPD op haar eigen manier. De gevolgen van wat zij heeft doorgemaakt zijn voor elke vrouw anders. Een zeer klein percentage vrouwen heeft het geluk de juiste behandeling op een presenteerblaadje aangeboden te krijgen. Maar voor de meesten geldt dat zij een lange lijdensweg vol hindernissen en twijfels moeten doorstaan. Het blijkt heel moeilijk om hulp te krijgen die de vrouw zelf wil als eenmaal bekend is dat zij aan PPD lijdt. De mate waarin hulp gezocht word, is afhankelijk van : de houding van deze vrouw, de houding van de onmiddellijke netwerken om haar heen (partner, ouders…), de beschikbaarheid van hulpbronnen en de attitude tov hulpverlening.
PPD vertoont geen vast patroon waar één uitgekiende behandeling voor is ontwikkeld. Voor elk geval moet opnieuw worden bekeken welke stappen ondernomen moeten worden om een genezing te bevorderen. Want laat er geen misverstand over bestaan : elke PPD kan genezen !
Wel zal er geduld nodig zijn. Want een behandeling, welke er uiteindelijk ook gekozen is, heeft tijd nodig om tot resultaten te leiden. Ook is het belangrijk voor de vrouw om zichzelf de tijd te gunnen om een nieuw evenwicht in haar leven te vinden.
De klachten en symptomen van PPD verdwijnen niet als sneeuw voor de zon, maar heel geleidelijk. De verschijnselen doen zich in steeds mindere mate voor tot de totale genezing volgt. De genezing van PPD loopt nu eenmaal niet in stijgende lijn. Het is vallen, soms heel diep, en weer moeizaam opkrabbelen. De inzinkingen zullen terug blijven komen, ook als de totale genezing heel dichtbij is. In sommige gevallen blijkt dat een zware terugval de aanzet vormt voor een verdergaande verbetering.